X
تبلیغات

بررسی راه های بهبود مدیریت آموزشگاهی و توانمندسازی مدیران مدارس

چکیده :

   هدف از این مقاله شناسائی راه های بهبود مدیریت آموزشگاهی و توانمندسازی مدیران در سطح مدارس انجام می گیرد یا به عبارت دیگر می‌خواهیم بدانیم که مدیریت باید واجد چه شرایطی باشد تا در فرآیند آموزشی از بالاترین کارآئی و اثربخشی لازم برخوردار باشد. در این مقاله راهکارهای بهبود و توانمندی مدیریت آموزشی بررسی و پیشنهاد می‌شود.

کلید واژه :‌

مدیریت آموزشگاهی، توانمندسازی، مدارس، راههای بهبود، مدیران  

مقدمه :

   در جهان امروز گسترش علم و فناوری تمام فعالیت های اجتماعی را تحت تاثیر قرار داده است. از مشخصات بارز این عصر، که آن را عصر فراصنعتی نامیده‌اند، جایگزین شدن دانایی، پژوهش و سرمایه انسانی با عوامل دیگر تولید است. در نتیجه همه سازمانها در پی آن می‌باشند که با استفاده از انسانی‌ترین، کارآمدترین و انعطاف‌پذیرترین شیوه‌ها برای بقای خود تلاش کنند. در این میان نیروی انسانی ماهر و کارآزموده با ارزش‌ترین ثروت هر کشور و مهم‌ترین شاخص‌های برتری یک سازمان نسبت به سازمان‌های دیگر است.

   نظام آموزش و پرورش از این امر مستثنی نیست همانطوریکه می‌دانیم بهبود آموزش و پرورش بدون مدیریت صحیح، درست و توانمند امکان‌پذیر نیست. بهبود شرایط کار، افزایش رضایت و ایمنی خاطر کارکنان و هماهنگ ساختن تلاش‌ها در شکل‌دهی به امکانات و منابع موجود جهت تحقق اهداف و در نتیجه تقویت روحیه کارکنان و آمادگی برای شکوفایی، خلاقیت و نوآوری استعدادهای بالقوه دانش‌آموزان از جمله وظایف مدیران مدارس است(محمدرضا برنجی)

در این مقاله شاخص‌ها، و مولفه‌ها و راههای موثر در فرآیند بهبود مدیریت آموزشگاهی و توانمندی آنها شناخت  را و بکار بست.

مسأله:

با توجه به مطالعات نظری و توجه به وظایف مدیران مدارس بعضاً مشکلات و موانع در فرآیند آموزشی قابل مشاهده است که از جمله کمرنگ بودن روابط دوستانه بین مدیران و کارکنان، عدم تخصص بعضی از مدیران مدارس، کاهش انگیزه در میان مدیران، عدم توجه به مبانی روانشناسی و جامعه‌شناسی و علوم ارتباطات الگوهای فعال تدریس و پژوهش از جمله مسئله‌های مقاله است.

اهداف :

آیا مدیران آموزشی و مدارس در حوزه آموزش و پرورش آیا از آگاهی و بینش لازم برخوردارند. و همچنین از تجریه و سابقه آموزشی بهره‌مند هستند و می‌توانند زمینه‌ساز خلاقیت و نوآوری در میان دانش‌آموزان و معلمان باشند و دارای چهارچوب نظری و تئوریکی لازم در حوزه مدیریت می‌باشند؟

مبانی نظری،  تئوری های مدیریت

الف)تئوری های کلاسیک

1)مدیریت علمی :

بانی مدیریت علمی تیلور است بر فلسفه بازده کار بیشتر از قدرت بدنی استوار بوده و در آن سرعت زیادتر در کار و بازده بیشتر موردنظر است. فلسفه این تئوری فلسفه ایست مادی و دنیوی، معنوی بودن کار انسان را تا حدود زیادی نادیده گرفته است. ایدئولوژی پیروان تئوری مدیریت علمی بر اساس انگیزه‌های خودآگاه می‌باشد و جنبه‌های بازدهی کار فرد را تنها به داشتن قدرت بدنی و همچنین سرعت زیادتر و زمان کوتاهتر با در نظر گرفتن نیازهای مادی که انسان ترس و هراس از گرسنگی دارد بوجود آمده است. فلسفه مدیریت تئوری مدیریت علمی برای برطرف ساختن نیازهای مادی، انسان را بر آن می‌دارد که تلاش بیشتر برای سود و منفعت زیاد بنماید. در این تئوری جنبه‌های معنوی پاداش بجنبه‌های مادی گرایش پیدا نموده و بازده فکری و عقلی و بدنی انسان را با همان اندازه از شیئی و یا ماشینی که انتظار دارند می‌سنجند و آنوقت پاداش و مزدی دهند.

2)نظریه اداری :

دومین جزء از تئوری‌های کلاسیک سازمان و مدیریت بشمار می‌رود از میان مدیران صنعتی و صاحب منصبان دولتی و اداری که سعی کرده‌اند تجربه‌های خود را کمابیش با بینش و آگاهی توصیف کنند، هنری فایول فرانسوی شهرت یافته و تحلیل او از فعالیت سازمانها و فراگرد مدیریت تأثیر پایدار در قلمرو فکری مدیریت بر جا گذاشته است.

3)نظریه بوروکراسی :‌

اوایل قرن بیستم دنیای صنعتی شاهد پیدائی و توسعه سازمانها و موسسات بزرگ و پیچیده بود. به موازات توسعه سازمانهای صنعتی موسسات دولتی و بازرگانی نیز روز به روز بزرگتر و پیچیده‌تر می‌شوند. نظام اداری برخاسته از این تحول و توسعه، نظامی است که به بوروکراسی(دیوان سالاری) معروف است و ماکس وبر، جامعه‌شناس آلمانی، اولین نظریه‌پردازی است که عمیقاً به مطالعه آن همت گماشت. بوروکراسی، نظام اداری با سازمان بزرگ و گسترده است که با عده کثیری ارباب و رجوع سروکار دارد.

تاثیر مدیریت علمی بر مدیریت آموزشی :

   نهضت مدیریت علمی و اصولی که تبلیغ می‌کرد، در اوایل قرن، علاوه بر موسسات صنعتی و کارخانه‌ها، در نظامهای آموزشی کشور ایالات متحده موثر واقع شده‌اند. دوره‌ای از تاریخ مدیریت آموزش و پرورش آن کشور به نام عصر پرستش کارآئی معروف است، که طی آن، هواداران مدیریت علمی در نظامهای آموزشی، به کاربرد اصول آن همت گماشتند. بطور کلی، نهضت مدیریت علمی اگر قرار بود که اصول و قواعدی برای مدیریت آموزشی توصیه نماید طبعاً در درجه اول بر فعالیتهای سطح عملیاتی نظام آموزشی، یعنی کلاس درس و مدرسه تمرکز می‌کرد. آنگاه در این سطح، توصیه می‌کرد که از روشهای علمی به منظور تعیین استانداردهای مطلوب تولید (بازده آموزش و پرورش). شیوه‌های ویژه تولید، شایستگی و صلاحیت تولیدکنندگان (معلمان) و تربیت و نگهداری آنها استفاده به عمل آید و دستورالعمل‌های دقیق راجع به کار یا وظایفی که باید انجام شود، استانداردهایی که باید تحقق یابند، روشهائی که باید به کار برده شوند و ابزارها و ادواتی که باید مورد استفاده قرار گیرند فراهم گردد. بنابراین وظیفه مربی یا معلم منحصر می‌شد به اینکه با استفاده از روشها، فنون و مواد استاندارد فقط نتایج استاندارد تولید نماید.

تاثیر مدیریت اداری بر مدیریت آموزشی :

کاربرد مدیریت اداری جهان شمول بوده و در نتیجه، سازمانهای آموزشی نیز در همه کشورها، از اصول و قواعد آن عمیقاً اثر پذیرفته‌اند. جوانب رسمی سازمان نظام آموزشی نظیر اهداف، خط‌مشی، سلسله مراتب، اختیار، تمرکز، عدم تمرکز و . . . عمدتاً به مفاهیم یا اصول نظریه فوق اشاره دارند. در زمینه مدیریت نیز توصیه و تجویز اصول به منظور اداره نظام یا مدرسه یا کلاس داری، تاثیر رهنمودهای تجویزی فایول و پیروانش را بخاطر می‌آورد.

تاثیر بوروکراسی در آموزش و پرورش :

ب)تئوری نئوکلاسیک (نهضت روابط انسانی) :

   تئوری نئوکلاسیک را اغلب نهضت روابط انسانی نیز می‌نامند همچنان که از نام آن پیداست، این تئوری بر پایه تئوری کلاسیک بنا شده است. به زبان ساده این نظریه همان نظریه کلاسیک اصلاح شد، کاملتر شد و یا به عبارتی توسعه یافته است. فرض اساسی تئوری کلاسیک جدید این است که روی جنبه‌های اجتماعی و روان‌شناسی کارگر، به عنوان یک فرد یا گروه کاری او باید تأکید شود.

علل رشد نهضت :

   نهضت روابط انسانی به وسیله عدم متعدد اجتماعی، اقتصادی و سیاسی مدلل شده است "گلرمن" این دلایل مرتبط و مهم، مانند روانه شدن کارگران از کشتزارها به کارخانه‌ها، افراط مالکان کارخانه‌های اولیه و قیام و جنبش کارگری، تغییرات فنی و حرفه‌ای شدن مدیریت را مشخص کرد.

با بروز انقلاب صنعتی، برخی کارگران مزارع به جستجوی کار در شرکتها و کارخانه‌های شهری پرداختند، پرورش دام و استفاده مفید از زمین، نسبت به کشت و تولید سنتی به نیروی کار کمتری نیاز داشت. در نتیجه مازاد نیروی کار در بخش کشاورزی، به سوی کارخانه‌ها سرازیر شد تغییرات سریع فنی و حرفه‌ای دهه‌های اخیر، نیاز به کارگران آموزش دیده سطح بالا و کارکنان تحصیل کرده را موجب شده است اتحادیه کارگرایی با فشار بر کارفرمایان، غرامت بیکاری و امنیت شغلی و منافع غیرمنقدی را مورد تاکید قرار می‌داد و از این طریق نیازهای اساسی اقتصادی بسیاری از کارگران را برطرف می‌ساخت بدین ترتیب، روی نیازهای اجتماعی

 و احترام و خود‌یابی تاکید بیشتر می‌شد.

عناصر تئوری نئوکلاسیک :‌

1)فرد :

   جنبش نئوکلاسیک بیشتر روی تفاوتهای موجود بین افراد که بوسیله تئوری کلاسیک حذف شده بود تاکید داشت. نظریه کلاسیک، کارگر را فقط با عوامل اقتصادی برانگیخته شونده می‌بیند. یکی از یافته‌های جنبش روابط انسانی این است که هر شخص به تنهائی یک واحد است هر فرد مفاهیم ویژه‌ای را در هر موقعیت هر شغل پدید می‌آورد. از جمله می‌توان به اعتقادات روش زندگی همانند مهارتها، فنون و منطق و جامعه خاص اشاره کرد. هر فرد وابسته به تجارب گذشته خود، از موقعیت شغلی خویش انتظارات و امیدواریهای متفاوتی دارد. احساسات و ادراکات مهم شناخته شدند، وضعیت انسانی با احساسات نشات گرفته از آن به نظر می‌رسد که مهمتر از واقعیات می‌باشند.

2) گروه های کار (سازمان های غیررسمی) :

  دومین عنصر اصلی تئوری نئوکلاسیک تاکید بر جنبه‌های اجتماعی گروههای کار بود. سازمان سایه‌ای یا غیررسمی که در خلال سازمان رسمی موجود است، مورد تاکید قرار گرفت. توجه بیشتر روی جنبه‌های اجتماعی متمرکز شد. آن جنبه‌هایی که نیاز آن برآورد نشد دانش متمایل به تعلق، مورد قبول قرار گرفتن و جا افتادن در گروه کاریش بوده است.

3) مدیریت مشارکتی :

مدیریت یا تصمیم‌گیری مشارکتی که در آن کارکنان با سرپرستان مشورت می‌کنند و بر روی

تصمیماتی که راجع به آنان است نفوذ می‌کنند. سومین عنصر از تئوری نئوکلاسیک است، تاکید فزاینده به فرد و گروههای کار، ضرورت مدیریت مشارکتی را الزام‌آور می‌سازد.

نظریه‌پردازان مکتب نئوکلاسیک :

1)التون میو :

دانشمندی استرالیایی بود که قسمت اعظم زندگی خویش را در دانشگاه هاروارد گذراند مهمترین پروژه‌ای که التون میو از طرف دانشگاه‌ هاروارد انجام داد پروژه تحقیقاتی هاشورن بود.

التون میو را بعنوان بینانگذار تئوری نئوکلاسیک، یا روابط انسانی و همچنین جامعه‌شناسی صنعتی می‌شناسند. میو بر خلاف علمای کلاسیک که همگی بر این عقیده بودند که با بکار بردن بررسیهای زمان و حرکت و اجرای اصول تقسیم‌کار می‌توان سطح تولید را بطور چشم‌گیری بالا برد، مخالفت ورزید و استدلال نمود که بهره بری از روشهای مزبور در سازمانهای صنعتی در کارگران رضایت خاطر و رغبت نسبت به کارشان بوجود نمی‌آورد و بر خلاف انتظاراتی که علماء کلاسیک داشتند، ادامه افزایش تولید سیرتکاملی فرد را نمی‌پیماید و سازمانهای صنعتی را دچار ورشکستگی می‌کند و حاصل امر بوجود آوردن تغییرات و دگرگونیهای غیرمنطقی و غیرعقلانی در نحوه سلوک و رفتار کارگران می‌باشد، میو معتقد بود بخاطر اینکه بتوانیم در سازمانهای خدمات اجتماعی و یا کارخانه‌های صنعتی همزیستی مسالمت‌آمیز بین افراد سازمانی و اعضاء عالیرتبه مدیریت بوجود آوریم لازم است تا آنجا که میسر است اتمسفر دوستی و صمیمت را در آنها ایجاد کنیم و پایه روابط انسانی را بر آنها بنا نهیم تا بتوان از تاثیرات حاصله نتایج مطلوب از سلوک و رفتار هر دو گروه یعنی طبقات کارگر و کارفرما حاصل نمائیم.

آزمایش های التون میو :

در سال 1923 کارخانه وسترن الکتریک با همکاری انیستتوی فنی ماساچوست و شورای پژوهشهای ملی آمریکا به یک رشته آزمایشهای تاثیر نور و روشنائی و روابط آن با بازدهی کار کارکنان کارخانه مزبور دست زدند. آزمایش اولیه نتایج متضاد و شگفت‌انگیزی را بدست آوردند مثلاً در یک آزمایش هنگامیکه روشنائی کارگاه را بیشتر کردند مشاهده نمودند که بازده کار کارگران افزایش یافت. در آزمایش دیگر با وجود آنکه نور کارگاه را به مراتب از ابتدا بررسی کمتر نمودند، مشاهده کردند که بازده کار کارگران به قبل چیزی کاسته نشد، در آزمایش دیگر دو گروه از کارگران را در دو بخش کارگاه جدا از هم بکار مشغول نمودند، بطوریکه هر دو گروه کارها تندی را انجام می‌دادند برای یک گروه نور بهتر و بیشتری را در محیط کارشان فراهم نمودند و همانگونه که انتظار می‌‌رفت بازده کار این گروه افزایش یافت، با شگفتی فراوان پژوهشگران ملاحظه کردند بازده کارگروهی که ازنور وروشنائی بیشتراستفاده نمی‌کردندنیز افزایش یافت.

نتایجی که التون میو بدان ها دست یافت :

1)نیاز کارکنان به عرضه داشتن شخصیت خویش و همچنین درک موجودیت شخصیت دیگران

2)نیاز کارکنان به تامین آسایش و رفاه روحی و روانی آنها

"جوانب مهم روابط انسانی، در ارتباط با وظایف مدیران آموزشی ومحتوای آن ازنظرگریفیث "

1)انگیزش :

عوامل روان شناختی، جامعه‌شناختی، فرهنگی و اقتصادی موثر در شکل‌گیری رفتار فردی و گروهی در محیط آموزشی

2)ادراک :

تلقی و برداشت معلم یا مدیر از نقش خود و دیگران و روابط متقابل در محیط کار و مسائل و مشکلات ناشی از تضاد میان ادراکات.

3)ارتباط :

کار آموزشی مستلزم برقراری ارتباط و مبادله معانی و اطلاعات است.

4)ساختار قدرت :

همه سازمانهای اجتماعی را نوعی قدرت، یکپارچه و فعال نگه می‌دارد. دانش در زمینه به مدیران کمک می‌کند که مکانیسم‌های تنظیم کننده رفتار سازمانی را به درستی درک کرده از آنها استفاده نمایند.

5)اختیار :

تجلی قانونی قدرت اختیار است. با وجود سادگی این مفهوم در قلمرو مدیریت، درک پیچیدگی ناشی از ترکیب انواع آن و اثرات رفتاری آنها مشکلاتی برای مدیران فراهم می‌سازد.

6)روحیه :

معیار موفقیت مدیر در ایجاد روابط انسانی خوب در محیط کار است. روحیه صرفاً به یک حالت روحی زنده و با نشاط اشاره نمی‌کند بلکه در عین حال حاکی از تعهد و وابستگی به یک هدف مشترک گروهی و جدیت و تلاش برای تحقق آن است .

7)پویائی گروهی :

گرچه مدیر آموزشی همیشه با افراد کار می‌کند ولی افراد، بسیاری از کارها را به صورت گروهی انجام می‌دهند. شورای معلمان انجمن اولیاء و مربیان، دو نمونه از شرایطی است که مدیران با آن آشنا هستند.

8)تصمیم‌گیری :

تمام فعالیت‌ها و اقدامات مدیر بستگی به تصمیم‌گیری معتبر و درست دارد.

9)رهبری :

مدیر آموزشی نقش رهبری بر عهده دارد و بنابراین باید به معنای ضمنی و پیامدهای آن واقف باشد.

*نتایج کلی که از تئوری نئوکلاسیک حاصل می‌گردد :

1- اشتراک مساعی افراد سازمانی با یکدیگر

2-تشویق و ترغیب اعضاء سازمانی به برقراری فعالیتهای گروهی و دسته‌جمعی

3- تقویت روحی و روانی کارکنان سازمانی

4- آشنا ساختن اعضاء سازمانی به هدفهای منطقی سازمانی

5- افزایش بازده کار سازمانی با درنظر گرفتن مدیریت صحیح و رهبری درست بر روی علوم جامعه‌شناسی و روان شناسی.

*کاربرد مدیریت مبتنی بر مناسبات و روابط انسانی در مدیریت آموزشی :

امور یک سازمان به اندازه‌ای پیچیده است که مدیر را به داشتن روابط انسانی مناسب با کارکنان و استفاده از آراء و نظریات آنان ملزم می‌سازد. بقول هولفیش و اسمیت تصمیمات مدیران تربیتی هر چند با رعایت تمام حقایق باشد ولی بدون مشارکت اعضاء باعث ناراحتی معلمان می‌شود و این امر نیز در نامساعد ساختن محیط یادگیری کلاس موثر خواهد بود. ناکامیها و نارضائیهای که معلمان را مضطرب می‌سازند، در نقطه نهائی باعث پریشانی شاگردان نیز می‌شود ملاقات و مشورت با اعضاء مدرسه یا تشکیل جلسه‌ای از تمام اعضاء برای مطلع ساختن آنان از اقدامات پیشنهاد شده ممکن است موجب تغییر تصمیم شود، معذلک در بوجود آوردن محیط تفاهم و اعتماد موثر می‌باشد در نظام آموزش و پرورش و عامل که موجب تاثیر در روابط انسانی میان مدیر، معلمین و دانش‌آموزان و والدین آنها شود. قابل بررسی و تحقیق است. اختلاف انتظارات میان افراد مسئول درون هر سازمان از نقش و وظایف مدیران امری طبیعی است ولی افزایش اختلاف نظر آنان از نقش و وظایفی که مدیر ایفاء می‌کند و یا باید ایفاء کند بر کارآیی و کارآمدی برنامه‌های مدیر تاثیر معتنابعی خواهد داشت.

ج)تحلیل سیستمی سازمان :

این تئوری کلیه عناصر سازمان را مورد توجه قرار داده و کل سازمان و همچنین اجزای تشکیل دهنده آن را با یک دید فراگیر می‌نگرد. نظریه نوین سازمان را بدین ترتیب تعریف می‌کند که یک سازمان عبارت از فرآیندی ساختاری که در این فرآیند افراد بر اهدافی معین در تماس متقابل با یکدیگر قرار دارند.

ویژگی های نظریه سیستمی سازمان :

1- بینش سیستمی :

سازمان را به عنوان سیستم متشکل از پنج قسمت اصلی مورد توجه قرار می‌دهد که عبارت از (داده فرایند ستاده بازخورد و محیط )

2- پویائی :

برخلاف نقطه نظرات کلاسیک که اغلب بر ساختار ایستا تاکید می‌ورزد. نظریه سیستمی بر

فرآیندهای پویایی و واکنشهای که در داخل ساختار سازمان به وقوع می‌پیوندند تاکید دارد.

3- این تئوری دارای دید کلان و هم دارای دید خرد است و از ویژگیهای آن سطوح و ابعاد چندگانه و متقابل است.

4- تعدد انگیزه‌ها :

نظریه سیستمی مانند تئوری نئوکلاسیک‌ها معتقد است که انگیزشهای گوناگونی می‌تواند موجب بروز یک حرکت شود.

5- احتمال پنداری :

این تئوری بر خلاف نظریه کلاسیک که اصول را به گونه‌ای صریح اعلام می‌دارد، از صراحت و قاطعیت در بیان، اجتناب ورزیده و با گرایش به احتمال و اتفاق، معمولاً در اعلام مواضع خود از عبارتی ( ممکن است، معمولاً و عموماً) استفاده می‌کند.

6- تعدد ریشه‌های علمی :

نقطه نظرات، فنون و روشهای خود را از رشته‌های علمی و گوناگونی کسب کرده و دانشهای بسیاری را مورد استفاده قرار می‌دهد. جامعه شناختی، علوم اداری، روان‌شناسی، اقتصادی، محیط شناسی، پژوهش عملیاتی و رشته‌های متعدد دیگری در این زمینه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

7- توصیفی بودن :

در پی آن است که مشخصه‌ها و ویژگیهای سازمان و مدیریت را بیان و تشریح کند. در حالی که برخی نظریه‌ها، رسمی و دستوری بوده و بر روی آنچه که باید باشد بحث می‌کند.

8- تعدد متغیرها :

فرض بر این است که وقوع یک حادثه، معلول عوامل و عناصر متعددی است که این عوامل بین

خودشان همبستگی و وابستگی دارند.

9- وفاق و سازواری :

یکی از مهمترین ویژگیهای نظریه نوین، نگرش خاص این نظریه از سازمان به عنوان یک سیستم وفق گرا یا مصالحه جو و سازوار است. بدین معنی که اگر سازمان بخواهد در محیط

خود به حیات خویش ادامه دهد، باید با تغییرات، شرایط محیط هماهنگ شود.

* تعریف سیستم :

عبارت از منظومه از عناصر و اجزای مرتبط و در حال کنش و واکنش متقابل که یک واحد را به وجود می‌آورند.

* هدف سیستم :

عبارت از وظیفه یا وظایفی که آن سیستم در ارتباط با سیستم‌های مجاور یا سیستم بزرگتری که جزئی از آن است ایفاء می‌کند مثلاً نظامهای آموزشی چند هدف دارند.

1)جامعه‌پذیری

2)فرهنگ‌پذیری

* حد و مرز سیستم :

هر سیستمی دارای حد یا مرزی است که آن را از پیرامونش جدا می‌کند و در عین حال آن را با محیط مرتبط می‌سازد. حد و مرز سیستم نقاطی است که فراتر از آن ویژگیهای خاص سیستم دیگر قابل تشخیص نیست.

*سیستم باز و سیستم بسته :

با محیط خود ماده، انرژی یا اطلاعات مبادله می‌کند. مدرسه یک سیستم باز است. سیستم بسته حد و مرز نسبتاً نفوذناپذیر و کششهای متقابل قلیلی با محیط خود دارد، به عبارت دیگر، عناصر بسیار محدودی را از محیط می‌تواند جذب کند. ساعت یک سیستم بسته است.

*خرده سیستم و فراسیستم :

سیستم‌ها از لحاظ پیچیدگی، بسته به تعداد و گوناگونی اجزاء و عناصر درونی و گروه‌بندیهای میان آنها بسیار متفاوتند. خرده سیستم، سیستمی است که داخل یک سیستم بزرگتر قرار گرفته است و در این صورت سیستم بزرگتر فراسیستم نامیده می‌شود.

*آنتروپی :

قانون عمومی طبیعت است که به موجب آن، هر شکل سازمانداری به سوی بی‌سازمانی میل می‌کند.

*نگانتروپی یا آنتروپی منفی :

تمام اقدامات و تمهیداتی که برای خنثی کردن آنتروپی صورت می‌گیرد به نگانتروپی یا آنتروپی منفی تعبیر می‌شود. مثلاً سیستم‌ها با بازنشسته کردن اعضای مسن و جذب اعضای جوان، استفاده از دانش و تکنولوژی جدید و اندیشیدن تدابیر و تمهیدات تازه برای حل مسائل و مشکلات می‌توانند به طور نامحدود، فراگرد آنتروپی را معکوس و متوقف ساخته و دوام آورند.

نظریه عمومی سیستم‌ها :

نظریه عمومی سیستم‌ها، مجموعه معرفت یا رشته علمی جدیدی است که در دهه 1950 پی افکنده شد. کوشش آن در جهت نیل به مقام یک علم کلی، همتراز با ریاضیات و فلسفه است. فکر ساختن و پرداختن نظریه‌ای که بتواند همه سطوح علم از مطالعه یک یافته تا مطالعه یک جامعه را شامل، اول بار در چند دهه پیش به وسیله برتالنفی مطرح شد. منظور آن دستیابی به تعمیم هائی است که در همه سطوح علمی صادق بوده از این طریق وحدت متدولوژیکی علمی با وحدت اصول و قوانین گردد. نظریه عمومی سیستم، اکتشاف علمی، کلها و کلیت هاست.

   سازمان مدرسه به عنوان سیستم اجتماعی :

   شکل زیر فراگرد آموزش و پرورش رسمی را با استفاده از مفاهیم سه‌گانه دروندادها، فراگرد، بروندادها تصویر می‌کند. نظام آموزشی، به عنوان سیستم اجتماعی، به منظور انجام ماموریت رسمی خود ( آموزش و پرورش) منابع مورد نیاز خود را به صورت درونداد از جامعه می‌گیرد (دانش و معرفت موجود در جامعه، ارزشهای معتبر مورد اعتقاد، اهداف مطلوب، منابع مالی و مادی)، سپس از طریق یک سلسله فراگردهای پیچیده‌ای که مستلزم به کارگیری ساختار سازمانی، افراد و تکنولوژی و ایفای وظایف معینی است، دانش‌آموزان را آموزش و پرورش می‌دهد و بالاخره نتیجه کار ( برونداد) خود را به صورت افرادی که از جهات مختلفی تغییر یافته و صلاحیت و شایستگی پیدا کرده‌اند تحویل جامعه می‌دهد.

د)نظریه اقتضائی در مدیریت :

   چیزی به نام بهترین شیوه وجود ندارد. هیچ برنامه، ساختار سازمانی سبک رهبری یا شیوه کنترلی که متناسب با هم موقعیتها باشد در بین نیست، بلکه مدیران باید طرق مختلفی که متناسب با موقعیتهای مختلف باشند، جست و جو پیدا و می‌‌کنند. مدیریت اقتضائی مستلزم توانایی مدیر در تشخیص موقعیتها و شرایط و سازگار کردن رفتارها و اقدامات با نیازهای آن است. در نتیجه وظیفه مدیر عبارت از تشخیص اینکه چه نوع تصمیم یا اقدامی در موقعیت خاص در شرایط خاص و در زمان خاص به تحقیق هدفهای مدیریت موثر‌تر کمک می‌کند. مثلاً

در نظام آموزش و پرورش اگر برای افزایش کارکنان به تشویق نیاز دارند اقدام شود.

اهمیت برنامه ریزی برای مدیران مدارس

جملات بزرگان در زمینه مدیریت

کارگزارانت را بیازما و سپس بکار گمار، چرا که انتصاب بدون مشورت و آزمایش موجب پشیمانی خواهد بود. حضرت علی (ع)

امام علی علیه‌السلام :وارد عمل شدن بدون برنامه ریزی علت همه شکست‌هاست.

برنامه ریزی، آوردن آینده به زمان حال است تا بتوانید همین الان کاری برای آن انجام دهید. لاکین، آلن

شکست، عدم موفقیت نیست؛ شکست یعنی تأخیر در پیروزی.  مکنزی، آلکس

خدمات خوب سنگ بنای کسب و کار خوب است. وفاداری به مارک پاداشی است که مشتری به شرکتهایی که خدمات بهتر عرضه می‌کنند، می‌دهد.  ماتسوشیتا،

راز پیشرفت، در آغاز کردن است. راز آغاز کردن در آن است که وظایف سخت و پیچیده خود را به وظایف کوچکی که قابل مدیریت کردن باشند،  کونوسوکی

بشکنید و سپس از اولین آنها آغاز کنید. تواین، مارک

برنامه ریزی توسط مدیر آموزشگاه

از میان وظایف مدیریت آموزشگاهی ، برنامه ریزی دارای جایگاه مهمی است در زیر نکاتی جهت اطلاع مدیران گرامی مدارس اعلام می گردد

% اصل اول : برنامه ریزی برای انتخاب دبیران و کارکنان

% اصل دوم : برنامه ریزی برای ثبت نام دانش اموزان

% اصل سوم : برنامه ریزی برای کسب اطلاعات فردی و رفتاری دانش اموزان و شناخت بیشتر

آنان

% اصل چهارم : برنامه ریزی برای برنامه هفتگی

% اصل پنجم : برنامه ریزی برای آماده نمودن فضای مدرسه برای شروع فعالیتهای آموزشی واداری

% اصل ششم : برنامه ریزی برای انتخابات انجمن اولیا ومربیان وشورای دانش اموزان و شورای دبیران

% اصل هفتم : برنامه ریزی برای ساعات تفریح دانش اموزان

% اصل هشتم : برنامه ریزی برای فروشگاه دانش اموزان

% اصل نهم : برنامه ریزی برای دفاتر حضور وغیاب دانش اموزان

% اصل دهم : برنامه ریزی برای حضور منظم دبیران در ورود وخروج به آموزشگاه و کلاسها

اصل یازدهم : برنامه ریزی برای نماز جماعت دانش اموزان و همکاران

اصل دوازدهم :برنامه ریزی برای استفاده از کتابخانه وآزمایشگاه و رایانه

اصل سیزدهم : برنامه ریزی برای جلسات ماهانه ماهانه ارکان مدرسه از نظر زمان و  محتوی

اصل چهاردهم : برنامه ریزی برای گرامیداشت ایام الله و ولادتها و شهادتها و جشن های  انقلاب

اصل پانزدهم :برنامه ریزی برای شرکت دانش اموزان در جشنواره ها و المپیادها و  فعالیتهای دست ساز

اصل شانزدهم : برنامه ریزی برای مسابقات فرهنگی وهنری وورزشی

اصل هفدهم : برنامه ریزی برای گرامیداشته هفته های دفاع مقدس و هفته بسیج و هفته

کتابخوانی و هفته بهداشت و هفته تربیت و هفته معلم و هفته های دیگر

اصل هیجدهم : برنامه ریزی برای برگزاری امتحانات ( تصحیح اوراق و ارایه برنامه  امتحانات و اعلام نتایج و پاسخ به اعتراضات

اصل نوزدهم : برنامه ریزی برای تشکیل کلاسهای فوق برنامه و و تکمیلی و جبرانی و  تقویت بنیه علمی و امادگی برای امتحانات

اصل بیستم : برنامه ریزی برای ملاقاتهای فردی با اولیا و برخی دانش آموزان و  کارکنان

اصل بیست ویکم : برنامه ریزی برای پاسخگویی به اولیای دانش آموزان

اصل بیست ودوم : برنامه ریزی برای شرکت در جلسات ماهانه اداره

اصل بیست وسوم : برنامه ریزی برای دریافت مشارکتای مردمی

اصل بیست و چهارم : برنامه ریزی برای فعالیتهای مالی و حسابداری آموزشگاه

اصل بیست وپنجم : برنامه ریزی برای حضور اولیای دانش اموزان ( مخصوصا دانش اموزان

مشکل داردرسی و اخلاقی ) در مدرسه

اصل بیست و ششم : برنامه ریزی برای بررسی پرونده های تحصیلی و مدارک ومدارک دانش

اموزان ورفع اشکالات آنان

اصل بیست و هفتم : برنامه ریزی برای ارزشیبابی کارکنان آموزشگاه

اصل بیست وهشتم : برنامه ریزی برای فعالیتهاهی بیسج دانش اموزی و انجمن اسلامی و

شورای دانش اموزی

اصل بیست ونهم : برنامه ریزی برای پاسخ به بموقع به بخشنامه ها

اصل سی ام : برنامه ریزی برای فروش مجلات رشد وپیوند

اصل سی یک : برنامه ریزی برای حضور دانش اموزان در نماز جمعه

اصل سی دو : برنامه ریزی برای تشویق دانش اموزان ممتاز وبرتر درسی و اخلاقی

اصل سی سه : برنامه ریزی برای برنامه ریزی برای دانش اموزان دارای مسایل انضباطی

اصل سی وچهار : برنامه ریزی برای تهیه امکانات مدرسه

اصل سی وپنج : برنامه ریزی برای اجرای مطلوب مراسم صبحگاه

اصل سی وشش : برنامه ریزی برای انجام آزمون های مستمر ویا مسابقات علمی آینده سازان  وبسیج و آموزش وپرورش

اصل سی وهفت : برنامه ریزی برای آزمون تشخیصی

اصل سی وهشت : برنامه ریزی برای فعالیتهای اردویی

اصل سی ونه: برنامه ریزی برای کلاسهایی که دبیرانشان به مرخصی می روند

اصل چهلم : برنامه ریزی برای نظارت برفعایتهای آموزشی دبیران و کارکنان آموزشگاه

اصول مدیریت ژاپنی

1) هدف

2) تغییر ذهنیات مدیران

3) مواد ارزان قیمت

4) ترغیب کارکنان به تولید

5) رهبری در سازمان‌ها نه ریاست

6) از بین رفتن ترس

7) ربط واحدها با همدیگر نه انجام امور توسط هر بخش در یک مسیر مجزا

8) شعار بی‌محتوا ندادن

9) عدم توجه به آمار، ارقام و کمیت

10) احساس غرور و لذت از کار

11) خود اصلاحی

12) کمک گرفتن از همه همکاران

13) بازرسی کلی، دور و همیشگی

14) همکاری خواستن از افراد در گرفتن تصمیمات

موانع اساسی مدیران در مسیر گوش سپردن به سخنان کارکنان

1) سابقه طولانی نظام غیر دموکراتیک و سلسله مراتبی

2) خود شیفتگی

3) بدبینی و گریز از واقعیت

4) کمبود وقت

5) ناشکیبایی در جایگاه شنونده

6) انبوه مسائل و فقدان تمرکز

7) ناتوانی کارکنان در تبادل پیام و گفتگوی مؤثر

9 گام به سوی اخراج!

مترجم: راحله زند وکیلی

اگر می‌خواهید به آسانی کار خود را از دست بدهید و به قول معروف به سه شماره اخراج

شوید به موارد زیر عمل کنید:

1- به توقعاتی که از شما دارند، توجه نکنید. به گفته‌های مدیرتان در رابطه با

نقش وظیفه‌تان در واحد یا در رابطه با دیگر واحدها یا امورهای دیگر سازمان، توجه

نکنید وظایف خود را انجام ندهید.

2- همیشه بگویید: " این در وظایف من تعریف نشده است". برای مدیرتان چارچوب

تعیین کنید تا نتواند کارهای متفاوت را به شما واگذار کند و به او بفهمانید که فقط

به فکر چک حقوقتان هستید و نه کار. در این صورت، مدیرتان فوراً‌ به فکر یک جایگزین  فعال برای شما خواهد افتاد.

3- از اموال شرکت به نفع خودتان بهره ببرید.ساده‌ترین مثال این است که با ماشین

شرکت در ساعت اداری برای خانه‌تان خرید کنید؛ یعنی از وقت مأموریت و وسیله انجام آن

به نحو احسن به نفع خودتان استفاده کنید تا اعتماد همه نسبت به شما سلب شود.

4- با استفاده از تکنولوژیهای موجود در شرکت به کارهای شخصی‌تان برسید. با

موبایلی که شرکت در اختیارتان قرار داده برای دوستانتان پیام کوتاه بفرستید و

ساعتها با آنها صحبت کنید، با کامپیوتر شرکت ایمیل‌های شخصی‌تان را چک کنید و

ساعتها در اینترنت بچرخید و به کارهای اداری تان کوچکترین توجهی نکنید.

5- پیش هر کس و ناکسی از شغل و شرکتتان گله و ابراز نارضایتی کنید. همیشه پشت

سر مدیر و رئیس و همکاران خود (به راست یا دروغ) بدگویی کنید و از حقوق کم و شرایط

اسف‌انگیز محیط کارتان گله کنید تا به گوش همه جهانیان از جمله مدیرتان برسد و با

در خطر قرار گرفتن آبروی شرکت، اخراج شوید.

6- کار گروهی را به کل فراموش کنید. هیچ‌کس دوست ندارد که با یک کارمند تنبل و

تک‌رو همکار باشد پس اگر می‌خواهید به سرعت از مجموعه حذف شوید، تنبلی و تک‌روی را

پیشه کنید، در این صورت همه همکارانتان به سرعت مترقی می‌شوند، جنب‌وجوش دارند و به

اهداف والا فکر می‌کنند و شما که در این مجموعه وصله ناجوری هستید باید حذف شوید.

7- مسائل شخصی‌تان را به اداره منتقل کنید. تمام کارهای شخصی‌تان را در ساعت

اداری انجام دهید و از کارتان بزنید. چارچوب ذهنتان را به حل مشکلات خانوادگی و

شخصی اختصاص دهید و کوچکترین توجهی به محیط کار و مشکلات آن نداشته باشید.

8- به ساعت اداری توجه نکنید. هیچ توجهی به ساعت کار نداشته باشید و هر وقت

دلتان خواست بیایید و هر وقت هم خواست بروید. مثلاً‌ صبحها دیر بیایید و بعدازظهر

زودتر از اتمام ساعت کار بروید. در این صورت مدیرتان شما را حذف شده می‌داند.

9- به زمانبندی و راهنمایی ها توجه نکنید. در پروژه‌ها به زمانبندی و روش کار

توجه نکنید و از هیچ‌کس هم نپرسید. در این صورت همکارانتان به شما کمک می‌کنند که

زودتر اخراج شوید یا کار جدیدی پیدا کنید و از جمع آنها بروید.

اصل احترام در مدیریت

انسان از زمان تولد دارای شخصیت مستقل و منحصر به فردی می باشد. اگرچه وراثت و

عوامل دیگر در شکل گیری شخصیتی انسانها تاثیر دارند و لی اصل وجود شخصیت برای انسان

امری بدیهی و قابل قبول می باشد وبراین اساس انساس خود را دوست دارد وانانی که به

او احترام می گذارند وحدود شخصیتی اورا رعایت میکنند را نیز دوست دارند.افراد خود

به دیگران احترام می گزارند و علاقه دارد که به او احترام بگذارند. مدیر اموزشگاه

نیز باید این اصل را رعایت کند و همه عواملی که در امر شخصت دادن به دیگران دارای

تاثیر واهمیت می باشد رامانند احوال پرسی و دست دادن و لبخند زدن و تعارف کردن و از

جای خود بلند شدن و ... را در برخورد با دیگران رعایت کند. این رفتارها نباید

ساختگی و تصنعی باشد بلکه باید از عمق وجود شخص باشد. مدیر اموزشگاه باید با اصول

انسانی و اخلاقی برخاسته از مکتب ناب اسلامی به همه موارد مربوط به احترام نسبت به

دیگران توجه نماید. دانش اموزان و کارکنان و اولیا ی دانش موزان به رفتارهای

احترام امیز مدیر توجه داشته و در صورت برخورد احترام امیز مدیر احساس نزدیکی به

مدیر اموزشگاه خواهند نمود. استفاده از کلمات احترام امیز همراه با احساس محبت فضای

مطلوب ومناسب اموزشی وپرورشی را در اموزشگاه بوجود خواهد اورد . مسلما کلیه عوامل

انسانی اموزشگاهی نیز با شیوه احترام امیز با مدیر اموزشگاه برخورد خواهند نمود.

برنامه ریزی برای ساعات تفریح دانش آموزان

در برنامه درسی مدارس ابتدایی و راهنمایی ومتوسطه وییش دانشگاهی وکار ودانش در طول

ساعات آموزشی روزانه بین هر ساعت آموزشی 10تا 15 دقیقه تفریح وجود دارد که دانش

آموزان از این ساعت تفریح برای استراحت و تجدید نیرو ورفع مشکلات خود و ارتغذیه

استفاده میکنند.. مدیر آموزشگاه میتواند برای این ساعات کوتاه تفریح نیز برناه

ریزی زیر برای همکاران آموزشی و دانش آموزان داشته باشد.

1- کنترل ونظارت : درساعات تفریح به دلیل حضور کلیه دانش آموزان در بیرون از کلاس

درس ، مدیر آموزشگاه بایدبا کمک از همکاران اداری خود نسبت به نظارت وکنترل

رفتارهای دانش آموزان برنامه ریزی نمایند . عدم خروج دانش آموز از محوطه آموزشگاه و

جلوگیری از برخورد وتنش و بوجود آوردن فضای مطلوب آرامش و آموزشی از اولویتهای

مدیریت ساعات تفریح می باشد

2- ارایه تغذیه سالم : ساعات تفریح دانش آموزان نسبت به استفاده از تغدیه که با خود

آورده اند یا از فروشگاه مدرسه تهیه می نمایند اقدام می نمایند. لذا در این خصوص

مدیر اموزشگاه می تواند در خصوص مکان مناسب برای تغذیه اقداماتی از قبل انجام داده

و سرویس های آبخوری مدرسه را مرتبا مورد بازدید قرار داده و مسایل بهداشتی را در حد

مناسب مدنظر داشته باشد.

3- نظارت برنظافت سرویس های بهداشتی : استفاده جمع زیادی ازدانش آموزان از سرویس

های بهداشتی ، کنترل و نظارت کامل مدیر آموزشگاه را می طلبد . لذا مدیر مدرسه در

ابتدا و در طول ساعات آموزشی بابد مسئولیت همکاران خدماتی را بطور مکرر ومستمر

گوشزد تا آنان نسبت به شست و شو و پاکیزه نمودن سرویس های بهداشتی و رفع خرابی های

آن اقدام نمایند و دانش آموزان مشکلی در ساعات تفریح نداشته باشد..

4- در ساعات تفریح مدیر ومعاون و مشاور و مربی تربیتی متناسب با وظیفه خود در حیاط

آموزشگاه حضور داشته و بطور مستقیم وغیر مستقیم نظاره گر رفتار های دانش آموزان

باشند . مخصوصا استفاده از کتابخانه مدرسه و تشکل های دانش آموزی در ساعات تفریح

بیشتر خواهد بود . مشاور مدرسه نیز بر اساس وظیفه خود بیشتر در ساعات تفریح در

اختیار دانش آموزان باشد.

5- مدیر آموزشگاه در ساعات تفریح نیز می تواند برای معلمان خود نیز دارای برنامه

باشند اطلاع رسانی به دبیران در خصوص آخرین دستورالعمل ها و بخشنامه ها ، ارتبا ط و

گفتگو با معلمان در خصوص وضعیت درسی و اخلاقی دانش آموزان ، در خواست راهکار و نظر

دبیران ، بوجود آوردن فضای مطلوب ارتباطی معلمان با اولیای دانش آموزان یا خود دانش

آموزان ، مطرح کردن برخی موضوعات آموزشی و انضباطی و تربیتی با دبیران و ... در

ساعات تفریح بسیار مناسب خواهد بود که نیاز برنامه ریزی مدیر دارد.

6- ساعات تفریح زمان مناسب برای استفاده دانش آموزان از تابلوی اعلانات مدرسه ، و

اطلاع رسانی دفتر آموزشگاه به دانش آموزان در خصوص موارد آموزشی و انضباطی می باشد.

ساعات تفریح با برنامه ریزی و مدیریت صحیح ، فرصت مهم دیگر برای فعالیتای آموزشی و

پروزشی می باشد.

 برنامه ریزی فروشگاه مصرف دانش اموزان

فروشگاه مصرف که عموما توزیع مواد غذایی و لوازم التحریر را در اموزشگاه برعهده

دارد به دلیل تجمع وحضور دانش اموزان در اموزشگاه از اهمیت زیادی برخوردار بوده که

برنامه ریزی مدیر اموزشگاه را می طلبد . فروشگاه اموزشگاه از اهمیت زیر برخوردار

میباشد:

1- اهمیت اقتصادی 2- اهمیت غذایی 3- اهمیت بهداشتی 4- اهمیت تعاون وهمکاری

1_ اهمیت اقتصادی : فروشگاه مصرف دانش اموزی متناسب با جمعیت دانش اموزی و میزان

درصد فروش میتواند برای آموزشگاه از نطر اقتصادی مفید واقع شود و بخشی ازهزینه های

مدرسه را تامین نماید . با فروش موادغذایی و دیگر وسایل موجود در فروشگاه با درامد

آن میتوان هزینه های رفاهی کارکنان ودانش آموزان مدرسه را برطرف نمود . دراین مورد

فعالیت فروشگاه در جهت افزابش سود ودرامد اقتصادی نیست ولی از حداقل توان مالی ان

در جهت اموزشگاه برنامه ریزی میگردد.

2- اهمیت غذایی: دانش آموزان بیش از 6تا ۸ساعت از وقت خودرا در مدرسه میگذرانند و

برخی از آنان بدون صرف صبحانه در آموزشگاه حضور می بابند وبا توجه به سن رشد جسمی

نوجوانان ، تغذیه در آموزشگاه دارای اهمیت خواهد بود بنابراین مدیر آموزشگاه

میتواند با تهیه مواد غذایی مقوی و سالم در جهت تامین غدای سالم دانش آموزان گام

بردارد اگرچه هرسال اداره منطقه در خصوص عدم استفاده از مواد غذایی ناسالم و کم اثر

تذکراتی به مدرسه میدهد ولی مدرسه میتواند با کمک دانش آموزان و انجمن اولیا نسبت

به تهیه مواد غذایی مناسب و علمی و بهداشتی اقدام نماید.

3- اهمیت تعاون وهمکاری : از انجا که تشکیل فروشگاه مصرف در مدرسه یک کار گروهی و

جمعی میباشد مدیر آموزشگاه میتواند با برنامه ریزی فضای مناسب تعاون وهمکاری را

درمدرسه برقرار نماید.

رفتارهای مثبت مدیر ، بایدهای مدیریت آموزشگاهی

یکی دیگر از اصول مدیریت آموزشگاهی ، رفتارهای مثبت مدیر در مدرسه می باشد. از آنجا

که هر کلام ورفتار و برخورد مدیر دارای بار مثبت ومنفی می باشد و محیط آموزشی متاثر

ار روابط سالم مدیر با مجموعه آموزشی واداری می باشد لذا رفتار مثبت مدیر دارای

انرژی زیاد بوده و عامل فعالیتهای خوشایند می باشد. در ورزش صبحگاهی از فردی که با

لبخند و خنده ورزش می کرد سئوال کردند که چرا به هنکام ورزش می خندی در پاسخ گفت

خنده باعث انبساط روحی افراد شده و در کنار انبساط جسمی انبساط روحی نیز لازم می

باشد . لذا هرگونه فعالیتهای مدیر در اموزشگاه به هنگام رفتارهای مثبت باعث شادمانی

و ارتباط عاطفی مدیر با کارکنان و دانش آموزان میگردد. مطمئنا مدیر نیز یک انسان

بوده که عوامل مختلفی بر خلق وخوی او تاثیر میگذار ولی تسلط مدیر بر اعصاب خود

وکنترل رفتارهای بوجود آممده باعث رفتارهای مثبت دیگران میگردد. مثالی وجود دارد که

هروقت مدیر وکارکنان و دانش آموزان وارد محیط آموزشگاهی می شوند تلخی ها و مشکلات

زندگی زا فراموش کرده و فضای آموزشگاه را با رفتارهای شایسته شاداب گردانند.

دانش آموزان وکارکنان با تفاوتهای فردی و روحی در مواجه با مدیر که یک الگوی رفتاری

کامل می باشد به یک رفتار یکسان می رسند. تنش ها و کینه ها و دلواپسی ها عامل افت

شخصیتی شده و مانع رفتارهای عاطفی سالم می گردند.

میتوان رفتارهای مثبت خوب را با عینک خوشیبنی در محیط آموزشگاه حاکم گرداند و رکن و

عامل اصلی این رفتارها مدیر مدرسه می باشد.

افراد با شیوه های رفتاری متفاوت مانند دمدمی مزاج و بلغمی مزاج و نمونه های دیگر

که برخواسته از جهان بینی و تفکر آنان ونوع تربیت روحی آنان میباشد در جامعه وجود

دارند وهریک دارای نقش خاص وعام در محیط زندگی خود می باشند وهیچ شکی در ان نمی

باشد ولی تهذیب نفس و کنترل و هدایت غرایز خود میتواند تاثیر روحی ومثبتی بر افراد

داشته باشد و مدیر آموزشگاه نیزباید هوشیارانه به این امر توجه داشته باشد. همه

نگاههای عوامل انسانی آموزشگاه مانند اولیا و دانش آموزان و دبیران و کادر اداری به

شیوه رفتاری و اخلاقی مدیر می باشد.

 شوراها و انجمن ها ی مدرسه

 در رابطه با شورای مدرسه ، شورای دانش اموزی ، شورای معلمان و انجمن اولیا مطالبی  جهت اطلاع اعلام میگردد:

1- مدیر مدرسه به عنوان نماینده آموزش وپرورش منطقه مسئول حسن اجرای فعالیتهای

آموزشی پرورشی مالی واداری مدرسه میباشد ودر کلیه امور مسئولیت دارد و موظف است

براساس مقررات با برنامه ریزی های مناسب و استفاده از مشارکت کارکنان دانش آموزان و

اولیای آنها وبا بهره گیری از امکانات و ظرفیت های داخل و خارج از مدرسه جهت تحقق

اهداف مصوب دوره تحصیلی تلاش کند به گونه ای که ارزیابی عملکرد سال تحصیلی بیانگر

ارتقا و رشد کیفی دانش آموزان در ابعاد مختلف باشد ( ماده 4 آیین نامه اجرایی

مدارس)

2- ماده 5 و6 و7 و8 و9 آیین نامه اجرایی برخی از مسئولیتهای مدیر مدرسه را اعلام می

نماید.

3- شورای مدرسه که مدیر مدرسه و معاونین و یک نفر از مربیان امورتربیتی یا مشاوران

به انتخاب مربیان ومشاوران و نماینده شورای معلمان و نماینده انجمن اولیا ومربیان

به انتخاب انجمن در مدرسه تشکیل میگرددمهمترین مرکز تصمیم گیری در آموزشگاه محسوب

میگردد. براساس ماده 10 آیین نامه اجرایی شورای مدرسه اینگونه تعریف شده است :

در راستای سیاست مدرسه محوری و تفویض اختیارات به مدارس و به منظور توسعه مشارکت ،

همکاری و استفاده از تجارب معلمان مربیان و اولیای دانش آموزان در اداره مدرسه ،

بهبود فرایند تصمیم گیری ، ارتقای کیفی فعالیتهای آموزشی و پرورشی واداری ، تدوین

برنامه های سالانه مدرسه و هماهنگی امور و نظارت بر فعالیتهای مربوط ، در هریک از

مدارس شورایی به نام شورای مدرسه تشکیل میگردد.

4- شرح وظایف شورای مدرسه با 29 بند در آیین نامه آورده شده است و ریاست شورا با

مدیر مدرسه است و مسئولیت اجرای تصمیم های شورای مدرسه نیز به عهده مدیر مدرسه بوده

و همه کارکنان مدرسه موظفند برای اجرای مطلوب مصوبات شورا همکاری نمایند.

5- در هر سال تحصیلی مدیر باید در اولین فرصت و حداکثر یک ماه پس از بازگشایی مدارس

نسبت به تشکیل شورای مدرسه اقدام وجلسات شورای مدرسه حداقل هر دوهفته یکبار تشکیل

خواهد شد.

6- شورای مدرسه با حضور 2/3 اعضا رسمیت می یابد و با اکثریت حاضرین قابل اجرا می

باشد و مصوبات شورا نباید با ایین نامه ها و مقررات عمومی کشور و ضوابط وزارت اموزش

وپرورش مغایریت داشته باشد.

برنامه ریزی برای نماز جماعت مدرسه

آیت الله بهجت از مرحوم آقای قاضی (ره) نقل می کردند که ایشان می فرمود:

« اگر کسی نماز واجبش را اول وقت بخواند و به مقامات عالیه نرسد مرا لعن کند!

و یا فرمودند: به صورت من تف بیندازد. »

اول وقت سرّعظیمی است « حافظوا علی الصلوات: در انجام نمازها کوشا باشید. »

خود یک نکته ای است غیر از « أقیموا الصلوة: و نماز را بپا دارید. »

و همچنین که نماز گزار اهتمام داشته باشد و مقید باشد که نماز را اول وقت بخواند

فی حدّ نفسه آثار زیادی دارد، هر چند حضور قلب هم نباشد. »

اصل یازدهم:برنامه ریزی برای اقامه نماز جماعت دانش اموزان و همکاران:.

یکی از مهمترین وظایف مدیر آموزشگاه که از نظر تربیتی دارای اهمیت می باشد برگزاری

نماز جماعت در مدرسه می باشد . دانش آموزان و کارکنان آموزشگاه عموما تا ساعت حدود

13 در آموزشگاه حضور داشته لذا مدیر آموزشگاه با برنامه ریزی اصولی می تواند نسبت

به برگزاری نماز جماعت اقدام نماید.:( این نکات را در نوشته بعدی می آورم )

نظرات مدیران درباره سرگروههای آموزشی

نظرات مدیران متوسطه و پیش دانشگاهی در خصوص فعالتهای سرگروه های آموزشی

1- حضور سرگروههای آموزشی در جلسات ماهانه مدیران هر سه ماه ( برگزاری جلسات مشترک

)

2- حضور مستمر در مدارس و بررسی وضعیت آموزشی دبیران وارزیابی عملکرد آنان و

راهنمایی ومشاوره با دبیران ومدیران

3- الکو بودن سرگروهها در محیط کار خود

4- اهل تحقیق ومطالعه بوده و با یافته های علمی روز آشنا باشتد.

5- بازدیداز کلاسهای درس ومشاهده مستقیم در کلاس ( نحوه کلاسداری ، نحوه تدریس ،

ثبت فعالیتها و...)

6- اعلان بموقع بودجه بندی و حذفیات و اعلام به دبیران در جلسات گروه علاوه

بربحشنامه

7- نظارت وکنترل در خصوص نحوه طرج سئوالات وبارم بندی دبیران

8- آموزش آخرین شیوه های علمی تدریس به دبیران

9- تشکیل جلسات بررسی کتاب و ایجاد هماهنگی بین اعضای گروه درمورد شیوه تدریس

10 تشکیل جلسات گروه در خارج از ساعات اموزشی انجام گیرد .

11- سرگروه افراد توانمند پیگیر ودارای خلاقیت وابتکار و نوع اوری وتجربه باشند.

12 پیگیری مشکلات و مطالبات دبیران

13- دریافت مطالب ومقالات تخصصی دبیران و انعکاس به مدارس

13- مطلع کردن همکاران از آخرین بخشنامه ها وتصمیمات اتخاذ شده بصورت مکاتبه یا

تلفنی و یا همراه (اس ام اس )

14- کاربیشتر با دبیرانی که از نظر کلاسداری یا تدریس دچار مشکل هستند.

15 استفاده از دبیران موفق و با تجربه در همه مدارس منطقه

16- تنظیم برنامه سالانه جلسات و برنامه های اموزشی دیگر

17- حضور پراکنده همکاران در مدارس به جای حضورگروهی

18-استفاده از متخصصان وصاحب نظران تعلیم وتربیت وآموزشی درجلسات عمومی و تخصصی

دبیران

19- ایجاد وب سایت علمی و اموزشی توسط گروههای اموزشی منطقه

20- ارزیابی صحیح از عملکرد یکساله گروهها و تشویق گروههای موفق

21- بیان انتظارات گروههای اموزشی درطول سال تحصیلی و نظارت براجرای ان درطول سال

شورای معلمان :

به منظور بحث و تبادل نظر و هماهنگی در امور اموزشی واداری وپرورشی مدرسه و تامین

مشارکت معلمان درحسن جریان اموزشی و پرورشی واداری مدرسه ، شورایی به نام شورای

معلمان با شرکت همه معلمان ، مربیان و مشاوران مدرسه تشکیل می گردد. وظایف شورای

معلمان در 16 ماده و 3تبصره در آیین نامه اجرایی مدارس بیان شده است . ( ماده 15

آیین نامه اجرایی مدارس )

همانطور که قبلا نوشته شده شورای دبیران یکی از ارکان مهم مدرسه بوده که نقش بزرگی

در پیشرفت فعالیتهای آموزشگاهی داشته و کمک زیادی به مدیریت آموزشگاهی می

نماید.جلسات شورای معلمان بصورت ماهانه برگزار میگردد که موارد ذیل در خصوص شورای

معلمان بیان میگردد:

1- در اولین جلسه شورای معلمان در ابتدای سال تحصیلی نسبت به انتخاب نماینده معلمان

برای شرکت در جلسات شورای مدرسه و انجمن اولیا ومربیان و شورای مالی اقدام می کردد.

2- محتوی و دستورکار و زمان ومکان جلسات شورای معلمان برای یکسال تحصیلی مشخص

میگردد.

3- به مدیران آموزشگاهها توصیه میگردد که جلسات شورای دبیران را با رعایت نکات ذیل

برگزار نمایند:

الف ) موضوعات کاربردی در دستورکار قرار گیرد. ب) جلسات دریک جا برگزار نگردد

ومتناسب با فصل در منطقه ییلاقی یا مکان های دیگر برگزار گردد. ج) هریک از

نقش موثر در جلسات داشته باشند

4- در جلسات از افراد صاحب نظر استفاده گردد

5- جلسات مشترک با منتخب اولیا برگزار گردد.

شورای دانش آموزی :

شورای دانش آموزان یکی دیگر از ارکا ن مدرسه ( مدرسه 5 رکن دارد

، 1 مدیر 2- شورای مدرسه 3- انجمن اولیا ومربیان 4- شورای معلمان 5- شورای دانش

آموزان ) میباشد.براساس ماده 18 آیین نامه اجرایی مدارس ، شورای دانش اموزی به

منظور مشارکت دانش اموزان در امور مربوط به مسایل آموزشی ، پرورشی ، انضباطی ،

ورزشی و فوق برنامه و ایجاد ارتباط صحیح و مستقیم دوسویه بین دانش اموزان و اولیای

مدرسه و ارج نهادن به شخصیت و کرامت آنان و تقویت اعتماد به نفس و خود باوری و

مسئولیت پذیری و مشارکت جویی در آنان در سطح مدارس تشکیل میگردد.

شوراهای دانش آموزی در کلیهآموزشگاهها اعم از دبیرستان ها و هنرستان ها و مراکز

پیش دانشگاهی تشکیل میگردد. انتخابات بصورت هماهنگ در آخرین پنج شنبه مهر ماه هرسال

تحصیلی با پیام وزیر آموزش وپرورش برگزار میگردد دانش آموزان علاقمند به عضویت در

شورا باید حداقل 15 روز قبل از انتخابات خودرا کاندیدا نموده ودر دفتر مدرسه ثبت

نام نمایند و مدیر موظف است با همکاری شورای مدرسه و مربیان پرورشی اسامی

کاندیداهای نهایی را از طریق نصب در تابلو اعلانات مدرسه و اعلام در مراسم آغازین

به اطلاع دانش آموزان برساند. دانش آموزان میتوانند به مدت یک هفته پیرامون دید

گاهها نظرات و برنامه های خود به تبلیغ به پردازنند. ( کتابچه توسعه مشارکت تشکل

های دانش آموزی مدارس متوسطه از آموزش وپرورش )

ترکیب اعضا و شرح وظایف و شیوه انتخابات در بخشنامه و دستورالعمل های آموزش وپرورش

به مدارس آمده است ولی آنچه که مدیر در برنامه ریزی برای انتخابات مسئولیت دارد

مهمتر بوده که چند مورد اشاره میگردد.

1- حداقل دوهفته به پایان مهر مدیر آموزشگاه در مراسم صبحگاه یا با چاپ برشور

وبرگزاری مسابقات دانش آموزان را از شرح وظایف و جایگاههاو اهمیت شورای دانش آموزی

مطلع نماید.

2- مدیر آموزشگاه سعی نماید با تشکیل ستادی یا حضور نمایندگان کلاسها و دبیران و

اولیا نسبت به نظارت برانتخابات وبرگزیدن کاندیداهای شایسته با حداقل معیارهای

معقول ومعتدل اقدام نمایند البته این امر با ظرافت خاصی باید انجام گیرد.

3- انجام تبلیغات و انتخابات سالم به درایت و سلامت کاری مدیرآموزشگاه بستگی

دارد.بعضی از دانش آموزان با تهدید تا تمطیع به جمع آوری آرا می پردازنند یانسبتهای

دوستی یا همکلاسی را در نظر می گیرند که باعث آسیب به افراد شایسته میگردد اگرچه

این امر در شورای شهر وروستا یا نمایندگی مجلس نیز وجود دارد ولی آگاهی بخشی در جهت

انتخابات سالم نوعی هدایت وتمرین محسوب میگردد.

4- برای دانش آموزان کاندیدا امکانات لازم مانند کمک در چاپ تبلیغات آنان و

فضایمناسب برای بیان خواسته ها و دیدگاهها توسط مدیر آموزشگاه فراهم گردد.

5- مدیر آموزشگاه میتواند فضای رقابت سالم به وجود آورده ودانش آموزان را را هدایت

به ارایه برنامه های جالب با محتوی خلاقیت وابتکار نماید .

1- انجمن اولیا ومربیان 2- شورای دانش دانش آموزی 3- شورای دبیران

1- انجمن اولیا ومربیان:

به منظور تقویت همکاری و مشارکت اولیای دانش آموزان برای کمک به ارتقای کیفیت

فعالیتهای آموزشی پرورشی وگسترش ارتباط دوکانون مقدس خانه ومدرسه انجمن اولیا

ومربیان باترکیب اعضا و وظایف اولیا ومربیان تشکیل میگردد (ماده 14 آیین نامه

اجرایی مدارس تابستان 79 )

ترکیب اعضا:1- مدیر مدرسه 2- نماینده شورای دبیران 3- معاون پرورشی یایکی از مربیان

امور تربیتی ودر صورت نبودن مربی ، یکی از معلمان آگاه به مسایل تربیتی به انتخاب

مدیر 4- یکی ازمعاونین 5- منتخبین اولیای دانش آموزان

برای انتخاب نماینده شورای دبیران ( در جلسه شورای مدرسه نیز شرکت می کند ) در

مهرماه با حضور کلیه کارکنان آموزشی انتخابات برگزار و نماینده مشخص میگرددولی

انتخابات نمایندگان اولیا به دلیل گستردگی تعداداولیا در هفته پیوند(هفته سوم ماه

مهر ) با قانون خاصی صورت می گیرد کلیه موارد به انتخابات وشرح وظایف اعضای انجمن و

نمونه صورت جلسات در دفتر برنامه کار از طرف انجمن اولیا ومربیان سراسر کشور به

مدارس ارسال میگردد.

نقش مهم مدیر در فراخوانی اولیا و برگزاری انتخابات سالم وجلب اعتماد اولیا و

انتخاب افراد با روحیه مسئولیت پذیریو توانمندی فکری و شخصیتی می باشد. در این خصوص

مدیران آموزشگاه باید دارای تدبیر و برنامه باشند مواردی که مدیر بایددر انتخاب

اولیا توجه نماید بشرح ذیل است.

1- کاملا دستورالعمل های مربوط به برگزاری انتخابات ازجمله انتخاب رئیس سنی و برگه

ارای و ارایه گزارش کار فعالیتهای سال گذشته و تشویق انجمن سال قبل و برنامه مدرسه

در سال تحصیلی جدید ... را بررسی و مطالعه نماید.

2- از قبل ( دهفته اول ودوم مهر) شناخت کاملی از اولیا داشته و نسبت به ترغیب

وتشویق اولیای توانمند برای شرکت در انتخابات اقدام نماید.

3- طی فرمی اطلاعات خود را از توانمندی ها و علاقمندی های اولیا و نظرا آنان اگاه

گردد.

4- جلسه را طولانی و یکنواخت برگزار ننماید و در قالب برشوری عملکر مدرسه یا نکات

لازم تربیتی و آموزشی را به اطلاع اولیا برساند .

5- در جلسه عمومی هیچگونه مشارکت مالی از اولیا دریافت ننماید. ولی مشکلات و مسایل

مختلف آموزشی وپرورشی را به اطلاع اولیا برساند.

6- قبل از گردهمایی جلساتی با کادر اداری وآموزشی یرگزار و حضور آنان به نوعی در

جلسات استفاده گردد.

7- مدیر آموزشگاه سعی نماید در انتخاب زمان و مکان دقت لازم را داشته باشد و حتما

نباید جلسات را در راهرو یا حیاط آموزشگاه برگزار نماید بلکه می تواند جلسات عمومی

را در سالن اجتماعات شهر نیز برگزار نماید. علت توجه به زمان این است که در مناطق

وشهرستانهای کوچک امکان برگزاری جلسات در مدارس دیگر می رود که تداخل جلسه مشکلاتی

برای مدیر و جلسه انجمن ایجاد خواهد نمود.

8- شیوه برگزاری انتخابات و اهداف انجمن اولیا قبلا طی نامه ای از طرف مدرسه به

اطلاع اولیا رسانده شود.

برنامه ریزی برای اماده نمودن فضای مدرسه برای شروع فعالیتهای اموزشی واداری

شروع فعالیتهای اموش وپرورش در مدارس از اول مهرماه تا پایان شهریور ماه می باشد .

ولی مدیرا ن مدارس برخی فعالیتهای ضروری را باید قبل از شروع سال تحصیلی انجام داده

که عموما خانه تکانی لقب گرفته است .عموما برخی فعالیتهایی که مدیران آموزشگاهها به

آن در شهریورماه جهت آماده نمودن فضای مدرسه انجام می دهند به شرح ذیل می باشد.

1- بهسازی فضای آموزشگاه مانند رنگ آمیزی ، تعمیر شیرالات ونظافت سرویس های بهداشتی

و آبخوری ، تعمیر و تعویض روشنایی های کلاس وساختمان ، بهسازی حیاط آموزشگاه ، تمیز

و بهسازی شیشه های مدرسه ، تعمیر دری های شکسته کلاسها ، تعمیر و تجهیز میز و صندلی

یا نیمکت دانش آموزان ، تعویض پرچم مدرسه ، شست وشوی کلاسها و راهروها و حیاط مدرسه

، و...

2- برنامه ریزی برای انتخاب دبیران و کادر اداری

3- ثبت نام دانش آموزان جدید

4- بررسی مجدد پروندهای دانش آموزان و انتقال پرونده دانش آموزان قبولی و جدا کردن

پرونده های انتقالی یا مردودی

5- تشکیل جلسه با دبیران قبل از شروع سال تحصیلی

6- تهیه برنامه سالانه اموزشگاه با تصویب شورای مدرسه

7- تشکیل جلسه با کادر اداری مدرسه وبررسی مجدد شرح وظایف ها

 قاطعیت مدیریت آموزشگاهی

مدیر آموزشگاه با استفاده از تخصص ودانش مدیریت و تحربیات کاری در محیط مدرسه باید

اصل قاطعیت را در نظر داشته و به ان عمل نماید. در همه زمینه ها حرف اخر را مدیر

اموزشگاه یزند و این حرکت با قاطعیت همراه خواهد . تدبیر استفاده از قاطعیت به

توانمندی و مهارتهای مدیر اموزشگاه برمی گردد. در مسایل انضباطی دانش اموزان و

همکاران ،این قاطعیت مدیر می باشد که فضای مناسب برای رعایت مقررات ونظم را بوجود

می اورد . البته این اصل منافاتی با روابط انسانی نخواهد داشت زیرا حتی در روابط

انسانی نیز حریم ومحدوه خاص وجود دارد. که افراد رعایت می کنند.اصل فاطعیت در حقیقت

مرحله اجرایی فعالیتای میر آموزشگاه خواهذ بود.پذیرفتن شخصیت مدیر باعث تاثیر بیشتر

رفتارهای وی واصل قاطعیت در بین همکاران و دانش اموزان میگردد. در مسایل اموزشی

وپرورشی نیزنوع رفتار مدیر باید مصصم بودن و مقیذ بودن را برساند. اگر رفتارهای

مدیریتی در شخص درونی شود بازتاب آن پذیرفتن شخصیت مدیر و محکمی تصمیم گیری های وی

خواهد بود

راهکارهایی ساده در مدیریت اثربخش

1) به‌‌جای یافتن مقصر و سرزنش وی مشکل را حل کنید.

2) به کارکنان بگوئید نتیجه مورد نظر شما از انجام کار چیست، نه اینکه

چگونه کار را انجام دهند.

3) انجام وظایف را مدیریت کنید، نه نوشته‌های روی کاغذ را.

4) هر کاری را خودتان انجام ندهید.

5) انتظار نداشته باشید کاری را که بد شروع کرده‌اید بتوانید به سادگی

بهبود ببخشید.

6) از دفتر خود خارج شوید.

7) در رهبری کارکنان، خود کارمند نمونه باشید.

8) کارهای ساده را به دیگران واگذار کنید.

9) تظاهر به خوبی نکنید.

10) کیفیت، هماهنگی برای دستیابی به ضرورت‌ها و نیازمندی‌هاست.

11) از اشتباهات دیگران درس بگیرید.

12) هدف‌های هوشمندانه داشته باشید، اهدافی واقع‌بینانه و روشن برگزینید.

13) الگو باشید.

14) اهداف، برنامه‌ها و ابزارهای اندازه‌گیری برنامه‌های خود را بشناسید.

15) به مدیران و سرپرستان سازمان خود آموزش دهید.

16) با دهان باز نمی‌توانید شنونده خوبی باشید.

17) به آنچه در مورد آن داد سخن می‌دهید، عمل کنید.

18) رهبران عامل تغییرند.

19) خود را محدود نسازید. تفاوت مدیر و رهبر در آن است که رهبران برای خود

محدودیت قائل نیستند.

20) هدایت کشتی در آب‌های آرام برای همه آسان است.

برنامه ریزی برای اقامه نماز جماعت دانش اموزان و همکاران

برگزاری نماز جماعت در مدرسه از ظرافت و هنر خاصی برحوردار است و بد عمل کردن در

این مور آسیب جدی به باورهای دانش اموزان وکارکنان وارد می نماید لذت پیشنهاد

میگردد بدون برنامه و توجه ، نماز جماعت در مدرسه اجرا نگردد لذاتوصیه میگردد

موارد ذیل رعایت گردد :

۱-مکان اقامه نماز تمیز و بهداشتی و زیبا بوده ومرتبا نظافت و بهداشت آن رسیدگی

گردد.

2- شورای اقامه نماز جماعت با حضور نمایندگان هر کلاسی و مربی تربیتی و نماینده

دبیران و معاون تشکیل گردد.

3- حداقل نیم ساعت قبل از اذان و تشکیل نماز جماعت مدیر اموزشگاه ذهن و وقت خود را

درگیر نماز جماعت نماید .

4- یکی از دانش اموزان بعنوان متولی و مکبر نماز جماعت انتخاب گردد.

5- سعی گردد دانش اموزان در ساعت تفریح اخر بسمت وضوگرفتن هدایت گردند.

6- دانش اموزانی که بصورت مستمر در نماز جماعت شرکت می نمایند مورد تشویق قرار

گیرند.

7- حتی الامکان دانش اموزانی که در نماز جماعت شرکت نمی کنند کلاس احکام برای انان

برنامه ریزی گردد.

8- احکام مربوط به نماز توسط یکی تز دانش اموزان یا امام جماعت بصورت موردی و عملی

در هر نماز جماعت گفته شود

9- در نماز جماعت از روحانی برای امامت دعوت گردد.

10- در صورت کوچک بودن مکان نماز بصورت کلاسی برنامه ریزی گردد. روزی یک کلاس

درنماز شرکت نمایند .

11- دانش اموزانی که در نماز جماعت محله خود ومساجد حضور دارند شناسایی و تشویق

گردند.

12- اسامی مجتهدین اعلام ودانش اموزان هدایت به انتخاب مجتهد گردند.

13- اردوهای تفریحی برای دانش اموزان شرکت کننده در نماز جماعت برنامه ریزی گردد.

14- مشکلات حاسیه دانس اموزان در خصوص وضو و کفشداری واسترس های دیگر مانند وسیله

نقلیه زمان خروج و.. را شناسایی و برطرف نمایید.

15- دانش اموزان که در نماز جماعت حضور ندارند بصورت موردی از آنان دلایل سئوال

گردد.

طرح تشکیل شورای کلاسی

طرح تشکیل شورای کلاس. در این طرح 5 نفر با رأی دانش آموزان هر کلاس انتخاب می

شوند. که البته سه نفر از آنها الزاماً باید از دانش آموزان ممتاز درسی باشند. این

شورا مسؤولیت کلیه امور کلاس از قبیل: انتخاب و عزل نماینده کلاس، انتخاب و یا نوبت

بندی مراقب کلاس، ارتباط با معلمین و مسؤولین آموزشگاه و ... را بر عهده دارد. و در

پایان هر هفته گزارش کتبی از اقدامات خود در مورد مسایل آموزشی، انضباطی، پرورشی و

... را در اختیار معاون آموزشگاه قرار می دهد. ضمناً کلیه لوازم مورد نیاز هر کلاس

از قبیل: گچ، کاغذ، وسایل ورزشی و ... در یک کمد مخصوص در اختیار رئیس شورا گذاشته

شده است. و با این ترتیب ضمن صرفه جویی در مصرف این وسایل دانش آموزان برای تهیه

این وسایل نیازی به مراجعه مکرر به دفتر ندارند. همچنین شورا با همکاری دیگر دانش

آموزان اقدام به نظافت کلی کلاس، تمیز کردن شیشه ها و تزیین کلاس می نماید. استفاده

از گلدان های گل طبیعی و مصنوعی زیبا در محیط کلاس و نصب تصاویری از مناظر طبیعی در

کلاس ها، محیط را بسیار زیبا و دل انگیز کرده است.

برای هرکلاس یک فرم انضباطی تهیه کرده ام که در آن اسامی دانش آموزان و تاریخ جلسات

درسی در پشت و روی آن نوشته شده است. و آنها را به نمایندگان کلاسها داده ام. در هر

جلسه تا رفتن من به کلاس، نماینده کلاس در یک طرف فرم به دانش آموزان ساکت و منضبط،

علامت + و در طرف دیگر فرم به دانش آموزان شلوغ علامت - می دهد. هرازگاهی تعداد

مثبت و منفی دانش آموزان را در کلاس میخوانم و به دارندگان مثبت بیشتر مسئولیت های

مختلف می دهم مثلا" سه نفر از آنها را بعنوان شورای کلاس تعیین میکنم و اختیارات

ویژه ای را هم به آنها میدهم یا یکی از آنها را (دارندگان مثبت بیشتر) مسئول فیلم و

تکنولوژی می کنم یا دیگری را مسئول بازدید و اردو یا مسئول امتحانات و ... البته

نوع مسئولیت آنها با توجه به تعداد مثبت آنها تعیین می شود . و دانش آموزانی که

منفی دارند از یک سری کارها محروم کرده و تکالیف ویژه ای می دهم.

کلاسی که شاد و مهیج نبوده و دانش اموزان در آن علاقه ای به کار ریاضی نداشته

باشند، نمی تواند کلاس ریاضی باشد. کلاس ریاضی باید برای دانش آموزان شاد و مهیج

باشد تا دانش آموزان در این محیط بتوانند ایده یابی ، ایده سازی و راه حل یابی

کنند. در این مورد برای فهم عمیق دروس توسط دانش آموزان اولویت های زیر را در کلاس

جدی بگیریم : 1 - دادن فرصت تفکر به دانش آموزان بعد از هر سوال یا فعالیت 2 - دادن

فرصت ابراز عقیده و اظهار نظر 3 - دادن فرصت برای دست و پنجه نرم کردن دانش آموزان

با مفاهیم ریاضی (فردی یا گروهی) 4 - دادن فرصت پیش مطالعه و مطالعه و پس مطالعه 5

- دادن فرصت طرح سوال (سوالهای ساده - متوسط - نکته دار) 6 - داشتن نوآوری و ابتکار

و توانمندی در برقراری رابطه صمیمانه - محترمانه بادانش آموزان به نحوی که این

ارتباط دوطرفه بوده و فقط در کلاس نباشد و در محیط خارج از کلاس نیز ادامه داشته

باشد 7 - داشتن وبلاگ توسط دبیر و ارائه برخی مطالب جالب و موازی با مفاهیم ریاضی

در این وبلاگ که دانش آموزان از آن استفاده نمایند.

در فرآیند تدریس معلمی موفق تر است که کمتر حرف بزند و بیشتر دانش آموزان را به

تفکر وا دارد.من در ابتدای تدریس از یک مبحث مشخص چند سوال مطرح میکنم.سپس به دانش

آمزان فرصت می دهم که مبحث مورد نظر را مطالعه کنند.سپس همان پرسشها را از آنان

میپرسم.دانش آموز بایستی پس از مطالعه بتواند به پرسش ها پاسخ دهد.البته انتظار

ندارم بتواند به همه پرسشها پاسخ دهد زیرا پرسشها از سطوح مختلف حیطه شناختی هستند.

پس از پرسش مطلب را تدریس مینمایم .(البته تدریس با روش های مختلف تدریس صورت می

گیرد و فقط به صورت سخنرانی نیست.)و مجددا همان پرسشها را از دانش آموزان می پرسم و

نمره گذاری میکنم.در جلسه بعد هم به تدریج با افزایش سطح پرسش ها کار را ادامه

میدهم. این روش مزایایی دارد: 1-دانش آموزان را وادار به مطالعه میکند و انان روش

صحیح مطالعه را یاد میگیرند. 2-دانش آموزان مطالب درسی را در همان جلسه کلاس یاد

میگیرند و در منزل فقط مرور میکنند. 3-با نظر خواهی در مورد پرسش ها از بقیه دانش

آموزان، هم کلاس فعال خواهد شد و هم دانش آموزان کم کار وادار به کار میشوند.

4-دانش آموزان در پایان ترم یک مجموعه از نمونه سوالات خواهند داشت 5-رابطه معلم با

دانش آموزان یکطرفه نخواهد شد. 6-در این روش دانش آموز با کتاب درسی انس بیشتری می

گیرد و از آن به عنوان یک ابزار مهم در آموزش استفاده بهتری می برد. 7 آموزش گروهی

در این روش قابل اجراست.

با توجه به این که زبان یک درس پایه ای است و دانش آموزان باید پایه قبل را خوب یاد

گرفته باشند تا در پایه جدید موفق باشند ، من دانش آموزان پایه دوم را که ضعیف

هستند سرگروه دانش آموزان ضعیف پایه اول و دانش آموزان ضعیف پایه سوم را برای افراد

ضعیف پایه دوم سرگروه قرار می دهم . چون این افراد به دلیل ضعیف بودن تا کنون

سرگروه نبوده اند ، ضمن این که بسیار راضی هستند، بدون این که مجبور شوند ناخودآگاه

در س های پایه قبل را مرور کرده ، هم اشکالا تشان رفع می شود و هم افتخار می کنند

که آنها نیز سرگروه شده اند .

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری :

مدیران مدارس لازم است صاحب مهارت، تجربه، تعهد و تخصص لازم برخوردار بوده و از دیدگاهها و نظریات مختلف مدیریتی آگاهی داشته باشند تا بتوانند در عرصه آموزش و پرورش برای بهبود توانمندی سازی آن را تبدیل به عمل و کاربرد نمایند. در آستانه قرن بیست و یکم و در هزاره سوم تبدیل نظریه به کاربرد و مهارت در موقعیتهای واقعی و عینی ملاک و معیار قضاوت تلقی می‌شود این مقاله با مطالعه کتابهای متعدد و تجربیات عملی و متناسب با رشته تحصیلی اینجانب تهیه و تدوین شده و برای بهبود در فرایند مدیریت آموزشگاهی برای مدیران و همچنین توانمندی آنها پیشنهاد شده است.

راه‌کارهای علمی و پیشنهادات :

1) مدیران آموزشی(مدارس) برای توانمندسازی در مدرسه، باید در زمینه رهبری، روابط انسانی روابط گروهی و ارزش‌یابی، مهارت‌های لازم را کسب کنند.

2) برای افزایش درک مدیران از توانمندسازی، به گونه‌ای رفتار کنند که آنان به این باور برسند که نه تنها در مورد انجام دادن کار، بلکه در زمینه بهتر کردن مدرسه نیز مسئولیت دارند.

3) مدیران مدارس در روند توانمندسازی زمینه‌ای فراهم آورند که معلمان بتوانند علاوه بر تدریس بر یادگیری مستمر نیز بپردازند.

4) مدیران مدارس بر اساس تخصص، لیاقت، تعهد، سابقه آموزشی و علاقه انتخاب شوند.

5) برای افزایش بهبود مدیریت آموزشگاهی و تحقق اهداف آموزشی مدیران مدارس به روابط مدرسه با خانواده و اجتماع اهمیت قائل شوند.

6) مدیران مدارس برای افزایش کارآئی و اثربخشی در اداره مدرسه از توان رهبری دانش‌آموزان استفاده نمایند.

7) بهره‌گیری از مدیریت مشارکتی یا تیمی در بعد تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری که از افکار و اندیشه‌های معلمان و کارکنان در فرآیند آموز‌شی مدیران مدارس استفاده نمایند.

8) مدیران مدارس از اصول روانشناسی، جامعه‌شناسی و تعلیم و تربیت آگاهی داشته و آنها را تبدیل به مهارت و کاربرد نمایند.

9) مدیران مدارس در زمینه فناوری اطلاعات (it , ict) بینش و آگاهی لازم را بدست آورده و

خود را به روز نمایند.

10) مدیران مدارس در مدیریت آموزشگاهی برای ارتقاء و توانمندی شرایط پژوهش و تحقیقات به صورت اقدام پژوهشی، ارائه کنفرانس، مقاله‌نویسی، کارهای عملی، واحد کار و دست ساخت‌ها را فراهم نمایند.

11) مدیریت مدرسه محور در فرآیند مدیریت آموزشگاهی که مبتنی بر استقلال نسبی، عدم تمرکز، نیازهای محلی منطقه‌ای و مدرسه‌ای می‌باشد مورد تأکید است.

12)برای ایجاد توانمندسازی و بهبود مدیریت آموزشگاهی مدیران مدارس در فرایند برنامه‌ریزی، سازماندهی، هماهنگی، هدایت‌گری و ارزش‌یابی نقش فعال و سازنده داشته و صرفاً مجری برنامه نباشند.

13) برای روزآمد کردن و بهسازی متناسب با ضرورت و نیاز مدیران آموزشگاهی از طریق آموزش ضمن خدمت، همایش‌ها یا ادامه تحصیل آگاهی و اطلاعات لازم را کسب نمایند.

14) مدیران مدرسه برای موفقیت بهبود در مدیریت آموزشگاهی از شیوه‌ها و الگوهای فعال تدریس مانند یاران در یادگیری، بارش مغزی، بحث گروهی، حل مسئله، استفاده از وسایل و امکانات در آموزش و غیره آگاهی داشته و ترویج نمایند.

15) مدیران مدارس علاوه بر هنر مدیریت دارای تفکر خلاق بوده و راه‌حل های جدید در ارتباط با تصمیمات غیرمعمول ارائه نمایند.

16)علاوه برنیازهای مادی، نیازهای معنوی، نیازاجتماعی، خویابی مدیران و معلمان مورد توجه واقع گردد.

فهرست منابع :

1-علاقه بند، علی، مقدمات مدیریت آموزشی. تهران. نشر روان. 1380.

2- علاقه بند، علی، مبانی نظری و اصول مدیریت آموزشی، تهران، انتشارات بعثت، 1371.

3-پرهیزکار، کمال، تئوریهای مدیریت، تهران، انتشارات آگاه. 1372.

4-فصل‌نامه مدیریت در آموزش و پرورش شماره 36 و 35 سال 1382.

5-بهرنگی، محمدرضا، مدیریت آموزشی و آموزشگاهی، تهران، ناشر مولف، 1373.

6-کوکلان، هوشنگ، رفتار سازمانی. ناشر: دانشکده علوم اداری ومدیریت بازرگانی، دانشگاه تهران1358.

7-فصل نامه مدیریت در آموزش و پرورش، تهران، سال 1382.

8-Education and rehabilitation for empowerment www.encyclopedia.com

9- en.wikipedid. org/ wiki empowerment.